Communicatie en Autisme

Mensen met autisme hebben het moeilijk niet alleen met "woordtaal" maar ook met alle andere "bijkomende talen" die wij in onze interactie met elkaar gebruiken.
Woordtaal is moeilijk voor mensen met autisme omdat zij alles zeer vaak zeer letterlijk nemen. Zij hebben ook meer tijd nodig opdat hun hersenen de woorden zouden kunnen verwerken. Dit noemt men "puzzeltijd". Hun hersenen "puzzelen" de verschillende data bij elkaar. (Die extra 10 seconden lijken ons een eeuwigheid te duren - geduld is een mooie deugd!)
Gebarentaal is niet aan mensen met autisme besteed. Zij begrijpen niet waarom wij met onze armen staan te wieken of met onze handen heen en weer zwaaien tijdens een gesprek.
Nog minder begrijpen zij lichaamstaal. Waarom wij onze schouders ophalen, onze armen ferm over elkaar slaan voor onze borst, op onze benen staan te wiebelen of deze over elkaar slaan blijft voor hen een raadsel.
Gezichtstaal is voor hen totaal onleesbaar.
Deze gezichtsuitdrukkingen moeten zij "leren" ontcijferen en zijn voor hen slechts een hoop "grimassen" en "gezichtentrekkerij" totdat zij deze taal hebben gememoriseerd, meestal aan de hand van foto's en tekeningen met bijhorende uitleg. Jawel, onze auti's zijn excellente beelddenkers!
Ogentaal is ook nog zo een ingewikkelde taal voor mensen met autisme. Verliefde blikken, boze blikken, trieste ogen, schitterende, twinkelde sterretjes ... ook deze taal moet worden geoefend en gememoriseerd.

Mens of Voorwerp, allemaal hetzelfde?

Wanneer men aan kinderen of volwassenen met een autisme spectrum stoornis een opdracht geeft vergt dit al hun aandacht en volle concentratie. Om beter op de opdracht te kunnen focussen stellen mensen met autisme het onderwerp van de opdracht volledig centraal in hun aandacht. Hierdoor zijn zij meer bezig met het onderwerp van hun opdracht dan met de mensen die rondom hen zijn. Het centraal stellen doen zij om andere invloeden uit te sluiten en betere focus te krijgen.
Door zo te handelen ervaren de mensen in hun omgeving dit zeer dikwijls als onverschilligheid ten opzichte van hun persoon, meer nog voelen zich respectloos behandeld. De omgevingsmensen van iemand met een autisme spectrum stoornis doen er best aan om zich zo snel als mogelijk te informeren over hoe iemand met autisme de wereld en de sociale interactie ervaart en welke de sociale beperkingen zijn in de communicatie.
Die zekere "gevoelloosheid" van de mens met autisme is nochtans zeer noodzakelijk, zoniet onmisbaar om aan het leven het hoofd te kunnen bieden, zijn gedachten te kunnen ordenen en zich vooral te kunnen concentreren op de taak waar hij/zij mee bezig is. En ja, het multi-tasken is echt een mythe. Ondertussen is al meer dan voldoende bewezen dat multi-tasken helemaal niet kan, ook niet voor mensen zonder autisme. 

Huilen en grijpreflex bij baby's en kinderen met autisme

De ontwikkeling op sociaal gebied begint bij een baby in het eerste levensjaar met de differentiatie van het "ik" en "de ander".
Een baby beseft als zeer snel, wanneer hij/zij hulpeloos op de wereld komt dat er onmiddelijk pogingen moeten worden gedaan om eten te krijgen, geholpen en beschermd te worden.
De baby heeft daartoe twee primaire hulpmiddelen: huilen en grijpreflex.
Wanneer baby huilt weet zijn omgeving dat er wat mis is en iets nodig heeft. Wanneer baby dreigt te vallen kan hij/zij met de van nature uit aanwezige grijpreflex (herinnert u zich nog hoe de kinderarts dit nakijkt dadelijk na de geboorte?) iets beet grijpen.
Deze twee basic manieren om aan de omgeving wat duidelijk te maken zal door kinderen met een autistische stoornis véééél langer worden gebruikt. Vandaar dat deze kinderen ook veel meer iemand met de hand vastgrijpen om wat duidelijk te maken, eerder dan dit te proberen met woorden te doen.

Oogcontact

Zoals alle zintuigelijke ervaringen zal ook oogcontact voor mensen met autisme anders zijn dan bij ons. Oogcontact kan voor hen erg heftig overkomen zoals dat voor zoveel informatie bij hen is.
Oogcontact heeft ook zijn sociale codes. Deze sociale codes kunnen in verschillende culturen erg verscheiden zijn of zelfs het tegengestelde inhouden. Oogcontact in onze westerse cultuur is een vorm van beleefdheid en respect voor de ander terwijl in de culturen van het Midden Oosten dergelijk elkaar in de ogen staren als een onbeschaamdheid wordt ervaren.
Waarom wenden mensen met autisme meestal hun blik af en vermijden zij oogcontact?
Wanneer mensen met een autisme spectrum stoornis hun ogen afwenden kunnen ziij zich beter concentreren op wat er tegen hen gezegd wordt. Zij denken beter na. Hun ogen raken naar binnen gekeerd en verliezen diepte. Zij keren in zichzelf om na te denken over de eisen die het sociale contact aan hen stelt. Zij scannen de opgeslagen informatie in hun hoofd om te zien of zij in hun hoofd een oplossing vinden voor de sociale interactie die aan hen gevraagd worden. Zij "lezen" als het ware in hun hoofd op zoek naar een gepast antwoord of reactie. Men kan dit scannen soms waarnemen door de snelle heen en weer bewegingen van hun ogen wanneer men hen observeert.